ابوذر غفاری
چرا حکومت تمام توان خود را برای برگزاری چنین مراسمی به کار گرفت، واین نمایش چه واقعیتی را میکوشد پنهان کند؟
در سیاست، بزرگی یک مراسم الزاما نشانه قدرت نیست؛ گاهی برعکس، نشانه نگرانی از دست رفتن قدرت است. حکومتهایی که از پشتوانه اجتماعی واعتماد عمومی برخوردارند، معمولاً نیازی به نمایشهای پرهزینه برای اثبات اقتدار خود ندارند. اما هنگامی که شکاف میان حکومت وجامعه عمیق میشود، تبلیغات جای مشروعیت را میگیرد ونمایش جای واقعیت را. در حقیقت هرچه بحران مشروعیت یک حکومت عمیق تر باشد، نیاز آن به نمایشهای بزرگ تر نیز بیشتر میشود.
مراسم تشییع خامنهای ضحاک را نیز میتوان از همین منظر تحلیل کرد. صرفنظر از شمار شرکت کنندگان، حجم گسترده تبلیغات، بسیج امکانات حکومتی وتلاش برای بازتاب رسانهای آن، این پرسش را پیش میکشد که حکومت در پی اثبات چه چیزی است؟ اگر اقتدار سیاسی واجتماعی امری بدیهی باشد، چه نیازی به چنین نمایش فراگیری وجود دارد؟
نظام منحوس وپلید آخوندی امروز با مجموعه ای از بحرانهای علاج ناپذیر وهمزمان روبه رو است. اختلافهای عمیق درونی، فشارهای اقتصادی، کاهش اعتماد عمومی، چالشهای سیاست خارجی وابهام درباره آینده رهبری، مشکلات وتضادهای لاینحل این نظام سراپا فاسد هستند. درحالی که این عوامل همزمان بر این حکومت فشار وارد میکنند، حتی بزرگترین مراسم تبلیغاتی نیز نمیتواند این واقعیتها را از نگاه افکارعمومی پنهان کند. حتی اگرتصاویر پرجمعیتی از تلویزیون رسمی پخش شود، این تصاویر به تنهایی نمیتوانند پاسخ روشنی به این پرسش بدهند که چه تعداد از حاضران با انتخاب آزادانه در مراسم شرکت کردهاند.
تجربه بسیاری از حکومتهای اقتدارگرا نشان داده است که تبلیغات، زمانی بیشترین حجم را پیدا میکند که حکومت بیش از هر زمان دیگری احساس آسیب پذیری میکند. به همین دلیل، تبلیغات نه نشانه اعتماد به نفس، بلکه یکی از ابزارهای اصلی حکومتهای اقتدارگرا برای مدیریت بحران مشروعیت است.
قدرت واقعی از رضایت شهروندان، کارآمدی نهادها، ثبات اقتصادی وامکان مشارکت آزادانه مردم سرچشمه میگیرد، نه از تصویر سازی های پرجمعیت یا پوشش گسترده رسانهای.
از این منظر، اهمیت مراسم تشییع خامنهای بیش از آنکه در خود مراسم باشد، در پرسشی است که پشت آن نهفته است: آیا این نمایش، نشانه استحکام این نظام است یا نشانه ضعف وتلاشی برای پوشاندن فرسودگی وبحرانهایی که با پایان مراسم، بار دیگر خود را آشکار خواهند کرد؟
