ابوذر غفاری
حکومتی که زیر بار بحران مشروعیت، فرسایش قدرت وشکافهای درونی خم شده است، با توافق خارجی نجات نمی یابد؛ آنچه سرنوشت آن را تعیین میکند، توازن قوای داخلی واراده مردمی است که خواهان تغییرند.
هیاهوی مذاکرات وگمانه زنی درباره توافقهای اخیر میان تهران وواشنگتن به این توهم در میان برخی محافل دامن زده که شاید توافق بتواند این نظام پوسیده را از بحران نجات دهد یا برعکس، آن را به عقب نشینی وادار کند. اما تجربه چهار دهه گذشته نشان میدهد که بحران این حکومت، پیش از آنکه اقتصادی یا دیپلماتیک باشد، بحرانی عمیق درمشروعیت، کارآمدی وبقاست؛ بحرانی که با هیچ توافق خارجی درمان نمیشود. توافق شاید زمان بخرد، اما مردم سرنوشت را رقم میزنند.
در بیش از یک سال گذشته، نظام ولایت با سنگین ترین سلسله ضربات چند دهه اخیر روبه رو بوده است؛ ضربات امنیتی ونظامی، تضعیف شبکه نفوذ منطقه ای، افزایش انزوای بینالمللی، فرسایش بازدارندگی، بحران اقتصادی، گسترش نارضایتی عمومی و آشکارتر شدن شکاف در رأس قدرت. این رخدادها، تصویری از حکومتی را به نمایش گذاشته اند که بیش از هرزمان دیگر برای بقا می جنگد.
در چنین شرایطی، حتی اگر بخشی از تحریمها لغو ومنابع مالی آزاد شود، تجربه گذشته نشان داده است که اولویت حاکمیت نه رفاه مردم، بلکه بازسازی ابزارهای سرکوب، تقویت نهادهای امنیتی وتثبیت ساختار قدرت خواهد بود. ازاین رو، توافقی که حقوق بشر، توقف اعدامها، آزادی زندانیان سیاسی وپایان سرکوب را نادیده بگیرد، بیش از آنکه به سود مردم باشد، میتواند فرصتی موقتی برای تجدید قوای حکومت فراهم آورد.
اما آنچه بیش از هر عامل دیگری رژیم حاکم بر ایران را نگران میکند، نه فشار خارجی،بلکه جامعه ای است که بخش بزرگی از آن دیگر مشروعیتی برای این نظام قائل نیست. هنگامی که این نارضایتی گسترده با سازمان یافتگی، رهبری سیاسی و چشماندازی روشن برای آینده پیوند بخورد، موازنه قدرت به طور بنیادین تغییر خواهد کرد.
تاریخ بارها نشان داده است که حکومتهای گرفتار بحران مشروعیت، نه با جنگ یا فشار خارجی، بلکه زمانی فرو میریزند که مردم از مرز ترس عبور کنند واراده تغییر، به نیرویی سازمان یافته تبدیل شود. از همین رو، کابوس واقعی این نظام وارفته نه توافق با آمریکا، نه تحریم ونه حتی تهدید نظامی است؛ کابوس واقعی آن، ملتی است که تصمیم بگیرد سرنوشت خود را با دستان خویش بنویسد.
در یک کلام توافق، مُسکن است؛ درمان مشکلات جامعه ایران وریشه کن کردن این نظام وحشی و بی رحم، تنها درخیزش مردم نهفته است.
